Ongkharak Library

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดโดยเฉพาะด้านการรับบริจาคหนังสือและวัสดุการศึกษา จำเป็นต้องมีเกณฑ์ที่ต้องรับรู้ร่วมกันทั้งผู้ให้และผู้รับทั้งนี้เพื่อให้ทรัพยากรที่ได้รับมาสามารถสนับสนุนการเรียนการสอน การค้นคว้าวิจัย ตรงตามหลักสูตร และตรงตามความต้องการของผู้ใช้ หากหอสมุดไม่สามารถนำทรัพยากรห้องสมุดดังกล่าวออกให้บริการได้ หอสมุดมีนโยบายส่งต่อหรือนำหนังสือและวัสดุการศึกษาที่ได้รับบริจาคไปทำประโยชน์อย่างอื่น

ประเภทสิ่งของที่รับบริจาค

• การบริจาคในรูปของสิ่งตีพิมพ์ได้แก่ หนังสือวารสาร จุลสาร และสิ่งพิมพ์อื่น ๆ เช่น หนังสือส่วนตัว หนังสือของหน่วยงาน / สถาบัน หนังสือประเภทวิจารณ์ เป็นต้น
• การบริจาควัสดุการศึกษาต่าง ๆ ที่ไม่ใช่สิ่งตีพิมพ์ทุกประเภทรวมถึง รูปภาพ / รูป ถ่าย โปสเตอร์ ต้นฉบับตัวเขียน ศิลปวัตถุ
• การบริจาคในรูปของจ่ายเงินค่าบอกรับเป็นสมาชิกวารสาร หรือค่าบอกรับฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
• การบริจาคในรูปของเงินทุนเพื่อซื้อหนังสือตามความต้องการของห้องสมุด

• แจ้งความจำนงที่เคาน์เตอร์ด้วยตนเองหรือทางโทรศัพท์หรือผ่านทาง e-mail ที่ให้ไว้
• กรอกข้อความเพื่อให้สามารถดำเนินการได้ตรงกับความต้องการของผู้บริจาค
• เมื่อได้รับบริจาคหอสมุดดำเนินการเกี่ยวกับการคัดเลือก
• ในการคัดเลือกบรรณารักษ์จะเป็นผู้ดำเนินการ กรณีที่สิ่งที่ได้รับบริจาคไม่ตรงกับนโยบายการจัดหาของหอสมุด หรือไม่ตรงกับหลักสูตรการเรียนการสอนของมหาวิทยาลัย หอสมุดจะพิจารณาส่งต่อให้หน่วยงานอื่นที่ได้รับประโยชน์มากกว่า

สิทธิในการรับหรือปฏิเสธ

หนังสือและวัสดุการศึกษาที่ได้รับบริจาคเป็นกรรมสิทธิ์ของหอสมุด การรับหรือปฏิเสธในการนำขึ้นให้บริการสามารถทำได้ในกรณีที่ไม่เป็นไปตามนโยบายการจัดหาของหอสมุด เมื่อบริจาคให้หอสมุดแล้ว สิ่งที่ได้รับบริจาคเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของหอสมุดที่จะกระทำการใด ๆ ก็ได้ตามกฎหมาย

การตอบรับ

เมื่อทางหอสมุดได้รับทรัพยากร หอสมุดจะตอบขอบคุณ ตามที่ผู้บริจาคแจ้งความประสงค์ไว้

ผู้พิจารณาและดำเนินการ

บรรณารักษ์ของหอสมุดจะเป็นผู้ดำเนินการติดต่อและประสานงานในการรับบริจาค

• Download แบบฟอร์ม

เกณฑ์ด้านลักษณะทางกายภาพของตัวเล่ม

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• หนังสือควรจะสะอาด และไม่มีรอยเปื้อนมาก
• หนังสือควรจะไม่มีรอยขีดเส้นใต้ หรือการกระทำอย่างอื่นที่ทำให้เสียหาย ยกเว้น รอยดินสอที่สามารถลบได้
• หนังสือควรต้องมีปกเรียบร้อย ไม่ควรติดแถบเทป หรือติดแม็กซ์เข้าด้วยกัน
• กระดาษไม่ควรจะไม่เหลืองกรอบ ชื้น หรือขึ้นรา
  * ในกรณีหนังสือที่เข้าเกณฑ์ข้างต้น แต่มีเนื้อหาครบถ้วน เป็นหนังสือที่มีคุณค่าและตรงกับที่มหาวิทยาลัยมีการ เรียนการสอนและผู้ใช้มีความต้องการใช้สูงหรือ ห้องสมุดไม่มีให้ดำเนินการขอความเห็น เพื่อพิจารณา ถ่ายเอกสารทำสำเนา

ตัวอย่าง

• เปื้อนโคลน เปียกน้ำ คราบกาแฟ น้ำหวาน เชื้อรา มอด ปลวก รอยปากกาเน้นคำหรือรอยปากกาขีดเส้นใต้
• จำนวนหน้าขาดหายไป รูปภาพโดนตัด ให้พิจารณาจำหน่ายออก

เกณฑ์ด้านของเนื้อหาความถูกต้องเชื่อถือได้

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• เนื้อหามีความทันสมัยและเชื่อถือได้ ในการคัดเลือกหนังสือต้องคำนึงถึงเนื้อหาวิชาที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เช่น ด้านคอมพิวเตอร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควรพิจารณาจำหน่ายออก ถ้าเก่ากว่า 3 ปี ยกเว้นหนังสือ เรื่องของความนิยมร่วมสมัย เช่นหนังสือแฟชั่น การออกแบบตกแต่งภายในสามารถเกี่ยวกับใช้ได้ตลอดเพื่อ การเปรียบเทียบความคิดในแต่ละยุคสมัยเพื่อศึกษาวิจัยเชิงประวัติศาสตร์
• เนื้อหาเกี่ยวกับความคลั่งในศาสนา อาถรรพณ์ ลี้ลับ ควรพิจารณาจำหน่ายออก
• สถิติตัวเลขถ้าล้าสมัยต้องพิจารณาจำหน่ายออก
• ข้อมูลตัวเลขของบุคคลและสถานที่อยู่ควรเก็บ ย้อนหลังเพียง 2 ปี
• ข้อมูลสรุปเหตุการณ์ในรอบปีควรเก็บย้อนหลัง ไม่เกิน 3-5 ปี
• การตัดสินใจเลือกหนังสือทางวิชาการควรจะคำนึงถึง ความทันสมัยอันดับแรก
• แต่หนังสือนวนิยายก็เป็นอีกเรื่องที่ห้องสมุดควรจะเลือกไว้ ไม่ควรทิ้ง เพราะนวนิยายบางเล่มมีคุณค่าทางวรรณกรรม ทั้งนี้ให้พิจารณาเรื่องคุณลักษณะทางกายภาพด้วย

ตัวอย่าง

• หนังสือด้านคอมพิวเตอร์ เช่น เวิล์ดราชวิถี ดอส โปรแกรมการใช้งานต่าง ๆ ที่ล้าสมัย เช่น Photoshop 4 ซึ่งในปัจจุบันเป็น Photoshop cs
• ทำเนียบนาม สถิติตัวเลขต่าง ๆ ที่ล้าสมัย ให้พิจารณา จำหน่ายออก
• รายงานประจำปีปีที่เก่ากว่าที่มีอยู่ในฐานข้อมูลให้พิจารณา จำหน่ายออก

เกณฑ์ด้านนโยบายการจัดหาทรัพยากรห้องสมุดของห้องสมุด

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• มีเนื้อหาตรงกับสาขาวิชาที่มหาวิทยาลัยที่เปิดสอน
• ตรงกับคุณลักษณะหนังสือที่ได้รับรางวัล
• ตรงกับคุณลักษณะหนังสือหายาก

ตัวอย่าง

• หนังสือทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ ซึ่งคณะวิศวกรรม ศาสตร์จะเปิดให้มีการเรียนการสอนทั้งในภาคปกติ และภาคพิเศษดังนั้นจำนวนนิสิตจึงมีมาก ถ้าห้องสมุด มีอยู่แล้ว 10 ระบับและมีสถิติจำนวนการยืมออกมาก ไม่เพียงต่อความต้องการ สมควรที่จะพิจารณาเพิ่ม จำนวนระบับ อาจจะมีได้มากกว่า 20 ระบับ
• วิชาพื้นฐาน เช่น ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาที่นิสิตทุกคณะ ควรจะเรียนรวมกัน แต่ห้องสมุดมีงบประมาณไม่เพียงพอ ในการจัดซื้อให้เพียงพอกับจำนวนของนิสิตได้ ดังนั้นเมื่อ ห้องสมุดได้รับบริจาคให้พิจารณาเพิ่มจำนวน
• วารสารต้องเป็นวารสารที่มีเนื้อหาที่ทันสมัย และเป็นฉบับทห้องสมุดยังไม่มี
• หนังสือหายาก เช่น แบบเรียนสมัยโบราณ ภาษาโบราณ วรรณกรรม และวรรณคดีที่ใช้ ภาษาโบราณ

เกณฑ์การประเมินจาก ปริมาณในกลุ่มสาขาวิชานั้นๆ ของห้องสมุดมีความครบถ้วนสมบูรณ์

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• เป็นสิ่งพิมพ์ที่มีเนื้อหาต่อเนื่องกับสิ่งพิมพ์ที่ ห้องสมุดมีอยู่แล้ว
• เป็นสิ่งพิมพ์ที่มีเนื้อหาที่ห้องสมุดยังมีไม่เพี่ยงพอต่อความ ต้องการของผู้ใช้บริการ
• เป็นสิ่งพิมพ์ที่มีจำนวนน้อยต่อสาขาวิชาต่าง ๆ ที่เปิดสอนในมหาวิทยาลัย
• บางครั้งอาจมีหนังสือดีที่น่าอ่าน แต่ไม่เข้ากับลักษณะ Collection ที่มีอยู่ในห้องสมุดก็อาจคัดเลือกไว้เพื่อ เป็นการเสริมความรู้ให้ผู้อ่าน

ตัวอย่าง

• ในกรณีที่ห้องสมุดมีหนังสือชื่อเรื่อง สามก๊ก เล่ม 1-2 แล้ว ได้รับบริจาคเล่ม 3 และ 4 ก็ควรพิจารณารับไว้
• ในกรณีที่ห้องสมุดมีครบชุดและมีจำนวนหลายระบับ แต่ที่ได้รับบริจาคมาไม่ครบชุดให้พิจารณาจำหน่ายออก ยกเว้น ทางห้องสมุดมีจำนวน 1 ชุด ให้พิจารณาเพิ่มระบับ
• ถ้าห้องสมุดมีมากระบับและมีสภาพที่เก่ากว่าตัวเล่มที่ได้รับ บริจาคให้นำตัวเล่มที่ห้องสมุดมีอยู่มาแลกเปลี่ยนตัวเล่ม
• ห้องสมุดมีการจัดแบ่ง Collection ต่าง ๆ ในการคัดเลือกควรจะคำนึงจำนวนของ ทรัพยากร ที่มีอยู่ภายในห้องสมุดและคำนึงถึง ความต้องการ ของผู้ใช้บริการ
• หนังสือทางด้านวิชาพื้นฐานที่มีการใช้ร่วมกัน หลายสาขาวิชา แต่ห้องสมุดมีจำนวน ไม่เพียงพอต่อความต้องการ เป็นต้น

เกณฑ์การพิจารณาเรื่องพื้นที่ในการจัดเก็บ

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• พื้นที่ในการจัดเก็บเป็นปัญหาสำคัญของหอสมุด ดังนั้นหอสมุดจึงจำเป็นต้องคัดเลือกหนังสือ ที่ตรงกับนโยบาย ในการจัดหา และตรงตามหลักสูตร การเรียนการสอนของมหาวิทยาลัยมากที่สุด
• คำนึงถึงอนาคตที่จำนวนทรัพยากรควรจะเพิ่ม มากขึ้นเรื่อย ๆ

เกณฑ์การคัดเลือกหนังสือที่เป็นฉบับซ้ำกับที่ห้องสมุดมีอยู่แล้ว

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• คำนึงถึงสถิติในการยืมออกและสถิติจากการใช้ภายใน (In house use)
• เป็นหนังสือที่ตรงกับหลักสูตรที่มหาวิทยาลัยมีการเรียน การสอนและห้องสมุดมีจำนวนน้อยไม่เพียงพอ กับความต้องการของผู้ใช้
• จำนวนฉบับซ้ำจะขึ้นกับปัจจัยหลายประการที่จะต้องใช้ ร่วมกับเกณฑ์ข้างต้นมากกว่าจะใช้เกณฑ์ในเรื่องใด เรื่องหนึ่งเรื่องเดียว

ตัวอย่าง

• เป็นหนังสือที่เกี่ยวข้องกับการเรียนการสอนและตรวจสอบ สถิติ กับฐานข้อมูลของห้องสมุด แล้วพบว่าสถิติจำนวน การใช้น้อยให้พิจารณาเพิ่มได้ไม่เกิน 10 ระบับ

เกณฑ์คัดเลือกหนังสือที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์

หลักเกณฑ์การพิจารณา

• เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับมหาวิทยาลัยด้านต่าง ๆ
• หนังสือที่เขียนจากประสบการณ์ หรือเป็นบันทึกเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นจริงในช่วงเวลานั้นและมีคุณค่า ทางประวัติศาสตร์
• เป็นหนังสือที่พิมพ์มานานแล้ว เป็นหนังสือเก่า หายาก ไม่มีขายในท้องตลาดหรือสำนักพิมพ์ใดๆ บางเรื่องอาจเป็นเอกสาชั้นต้นและจำนวนพิมพ์มีจำนวน จำกัด ไม่มีการนำมาพิมพ์ซ้ำอีก เป็นหนังสือลักษณะพิเศษ เป็นต้น
• เป็นหนังสือที่จัดพิมพ์ครั้งที่ 1 วารสารฉบับปฐมฤกษ์ และมีการยกเลิกการพิมพ์ไปแล้วเป็นต้น

ตัวอย่าง

• ประวัติความเป็นมา โครงสร้าง นโยบายการบริหาร การดำเนินงานและกิจกรรมของมหาวิทยาลัย หรือหนังสือที่จัดทำโดยหน่วยงานภาย ในมหาวิทยาลัย หรือเป็นผลงานของบุคลากรของมหาวิทยาลัย รวมทั้งบุคคลภายนอกมหาวิทยาลัย แต่มีเนื้อหา เกี่ยวกับมหาวิทยาลัย
• ประวัติจังหวัดนครนายกประวัติศาสตร์ของประเทศไทย สมัยต่าง ๆ ฯลฯ เป็นหนังสือที่นิพนธ์โดย พระบรมราชวงษ ์มีภาพประกอบสวยงาม รูปเล่มสวยงามทำจากวัสดุมีค่า ฯลฯ